Michael Cunningham woonde ooit in een klein appartement in de West Village, New York – ‘maar een fractie groter dan de binnenkant van een Oldsmobile uit de jaren zestig’. Even later schrijft hij dat hij een plank heeft met plek voor een reserverol wc-papier – ‘(ruimte voor een reserverol keukenpapier was er niet; we probeerden eraan te denken om een nieuwe rol te kopen als de rol die we hadden bijna op was)’. Mooi hoe hij die zin tussen haken propt om het gebrek aan ruimte te accentueren. Een appartement nauwelijks groter dan de binnenkant van een auto: een vergelijking die afleidt. Overdreven en vaag. Klein, maar ook weer niet zo klein, een slee van een auto? Dat andere ongemak, dat hij steeds moet onthouden dat de rol keukenpapier bijna op is en dan een nieuwe koopt: geloofwaardig ongemak, klein lijden. Hilma Wolitzer leerde Cunningham de eerste versie van een verhaal door te lezen en elke zin met een A of B te beoordelen. A’s zijn fantastische, verbluffende zinnen. B’s zijn minder opvallend. Schrap of herschrijf A-zinnen, al te bloemrijke taal, overdaad aan vergelijkingen, linguïstische dweperij ‘die de aandacht naar zichzelf toe trekt en afleidt van de dieper betekenis van het verhaal’. Schrijven is balanseren tussen hoogmoed en zelfverloochening. Ik sla het boek, memoir en masterclass ineen – 70 jaar in 7 uur – dicht en open. ‘Mijn oudste herinnering is een tekort aan taal.’
[bij het lezen van Het onzegbare (vertaling Inger Limburg). In het hoofdstuk Wat wel en niet werkt is de lezer aanwezig bij een gesprek, inclusief de gedachten over dat gesprek, tussen Cunningham en zijn student, hij geeft les in Creative writing. De student weet niet hoe hij zijn verhaal moet eindigen, ze voeren een lang gesprek. Na diverse herschrijvingen eindigt het volmaakt, Cunningham had geen beter einde kunnen bedenken. Dat einde was er zonder zijn gelijk (‘wees niet bang om nadrukkelijk te zijn, literatuur waar we van houden is lang niet altijd subtiel’) niet geweest. Het is subtiel en nadrukkelijk, als een kleine schilfer Rothko-verf onder de vingernagel van de jaloerse hoofdpersoon.]