Twee van de drie vuren die de mens verteren, begeerte en woede, zetten me in beweging, doen me de tocht naar het centrum van Amsterdam, het middelpunt, ondernemen. Ik fiets via omwegen* naar boekhandel Atheneum op het Spui waar het gezicht van de dode schrijver – die op een metershoge poster naar linksboven de verte instaart – tegen de zon beschermd wordt door het strakke ooglid van een uitgeklapte luifel met dezelfde roodwitte banen als die van het rokje van de duivel die het omslag van haar boek siert – alsof die ermee speelt.
Binnen is het weldadig stil, de boeken baden in roodgedempt licht. Een spijbelende wereld, een dinsdagochtend waarop een enkeling in een boekhandel dwaalt.
Nan Goldin was 11 toen haar zus op achttienjarige leeftijd zelfmoord pleegde, 14 toen ze van huis wegliep, 18 toen ze begon te drinken en te fotograferen. Obsessief legde ze details en dagen vast, mannen, vrouwen, bedden, stellen. Ze schrijft dat ze in die tijd niet meer wist hoe de stem van haar zus klonk, hoe haar ogen eruitzagen. ‘I don’t ever want to be susceptible to anyone else’s version of my history. I don’t ever want to lose the real memory of anyone again.’
Fotograferen als tegenwicht tegen het geheugen dat almaar nieuwe versies van iemand maakt.
Nan Goldin publiceerde een foto van een laag bakstenen huis, een boom in bloei. Aan de zijkant, in de schaduw van de boom, bij de voordeur, een jonge vrouw in rode rok: Barbara Holly Goldin. Met deze foto opent The Ballad of Sexual Dependency, als je de kaft niet meerekent. Ik neem een foto van de foto. Ik ga van het boek scheiden, neem afscheid van Nan Goldin. ‘Een klassieker,’ zegt de boekinkoper. ‘Jammer van het ezelsoor’. Ik denk aan het blauwe bloeddoorlopen oog in het gezwollen gezicht in het boek en zwijg in de hoop zijn gemoed daarmee te beïnvloeden.
Ik heb een behoefte aan een uitruil, ik onderhandel met een instantie die ik niet ken. Nan Goldin eruit, Lieke Marsman erin. 24,99 euro is een tamelijk hoog aankoopbedrag voor een tweedehands boek, niettemin zou het me plezieren als Goldin en Marsman tegen elkaar opwegen (lullig als één van de twee meer waard blijkt, kunst is geen wedstrijd). Het lukt! Samen met Van bumber tot bumper, een autosleutelboek voor vrouwen heb ik genoeg (24,99 euro, 67 eieren, 12 kleine Starbucks cappucino).
Ik offer Nan Goldin, voel me als een kind dat met onverwacht zakgeld naar de snoepwinkel kan.
‘De zachte krachten zullen zeker winnen — Henriette Roland Holst’ staat geborduurd op een linnen tas die bij Atheneum aan de muur hangt. De boekhandel bestaat zestig jaar. Ik koop zelden nieuwe boeken, vrijwel nooit hardcovers (een harde elleboogstoot in mijn buik in bed), sta met het exemplaar van De dichter en de Duivel in mijn handen als met een baby die ik niet wil laten vallen en van wie ik stiekem de verse hoofdgeur opsnuif. Ik koop de tas, een mooi gekleurde schone lijkwade waarin ik het boek wikkel. Het citaat blijkt geprint, niet geborduurd, maar ik wil vandaag niet kritisch zijn, het is een spijbeldag, een luxedag, een dag waarop ik eer bewijs.
[epiloog: thuis download ik een videoopname van 45 seconden waarin een hand door The Balad of Sexual Dependency bladert, de bladzijden schieten één voor één weg als bij een flipbook, een opwaaiende zomerrok, een duim houdt ze tegen. De video is magisch. De video wordt achteruit afgespeeld. De duim werkt als een magneet, de foto’s willen zo snel mogelijk terug in het gareel.]
* Op de Dam ontvangen de koning en de koningin Duitse hoogwaardigheidsbekleders