{"id":64832,"date":"2020-10-27T05:44:29","date_gmt":"2020-10-27T05:44:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imhd.nl\/log\/?p=64832"},"modified":"2020-10-27T05:53:13","modified_gmt":"2020-10-27T05:53:13","slug":"my-own-private-wikipedia-geluk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/my-own-private-wikipedia-geluk\/","title":{"rendered":"my own private wikipedia: geluk"},"content":{"rendered":"\nhet geluk van de twee ikken<\/em>\n\n\n\n

Iedereen spreekt vandaag over geluk.\u00a0Ik heb iemand het aantal boeken laten tellen\u00a0dat de jongste 5 jaren is verschenen met “geluk” in de titel\u00a0en hij heeft het opgegeven na ongeveer 40, en er waren er nog veel meer.\u00a0Er is heel veel belangstelling voor geluk,\u00a0bij onderzoekers.\u00a0Er is veel gelukscoaching.\u00a0Iedereen wil graag mensen gelukkiger maken.\u00a0Maar ondanks die massa’s werk\u00a0zijn er verschillende cognitieve valkuilen\u00a0die het zowat onmogelijk maken om rechtlijnig te denken\u00a0over geluk.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

En ik zal het vandaag vooral over die cognitieve valkuilen hebben.\u00a0Dit geldt voor gewone mensen die over hun eigen geluk nadenken,\u00a0en het geldt voor onderzoekers die over geluk nadenken,\u00a0want het blijkt dat wij net zo in de war zijn als alle anderen.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

De eerste valkuil\u00a0is de aarzeling om complexiteit toe te geven.\u00a0Het blijkt dat het woord geluk\u00a0gewoon geen nuttig woord meer is\u00a0omdat we het op teveel dingen toepassen.\u00a0Ik denk dat er \u00e9\u00e9n bepaalde betekenis is waartoe we het zouden kunnen beperken,\u00a0maar alles wel beschouwd\u00a0is dit iets dat we zullen moeten opgeven\u00a0en we zullen de meer ingewikkelde visie moeten aanvaarden\u00a0van wat welbevinden is.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

De tweede valkuil is de verwarring tussen ervaring en geheugen:\u00a0dat komt neer op het verschil tussen blij zijn in je leven\u00a0en blij zijn over je leven\u00a0of blij zijn met je leven.\u00a0En dat zijn twee totaal verschillende dingen\u00a0die op \u00e9\u00e9n hoop worden gegooid in het concept “geluk”.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

En de derde valkuil is de illusie van focus\u00a0en het ongelukkige feit dat we niet kunnen denken aan een omstandigheid\u00a0die impact heeft op ons welbevinden\u00a0zonder het belang ervan te be\u00efnvloeden.\u00a0Ik bedoel, dit is echt een cognitieve valkuil.\u00a0Er is geen enkele manier om dit goed te krijgen.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Nu, ik zou graag beginnen met een voorbeeld\u00a0van iemand die tijdens een vraag- en antwoordsessie\u00a0na \u00e9\u00e9n van mijn lezingen een verhaal vertelde.\u00a0En dit was het verhaal.\u00a0Hij zei dat hij naar een symfonie had zitten luisteren\u00a0en dat het absoluut fantastische muziek was\u00a0en aan het einde van de opname\u00a0was er een vreselijk krassend geluid.\u00a0En toen zei hij, echt helemaal ge\u00ebmotioneerd,\u00a0dat dit de hele ervaring had verknoeid.\u00a0Maar dat klopte niet.\u00a0Het had de herinneringen aan de ervaring verknoeid.\u00a0Hij had de ervaring gehad.\u00a0Hij had 20 minuten fantastische muziek gehad.\u00a0Die waren niets meer waard\u00a0omdat hij bleef zitten met een herinnering;\u00a0de herinnering was verknoeid,\u00a0en de herinnering was al wat hij had mogen houden.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Wat dit ons bijbrengt\u00a0is dat we onszelf en anderen zouden kunnen zien\u00a0als twee personen.\u00a0Er is een ervarende ik,\u00a0die in het heden leeft\u00a0en het heden kent,\u00a0die in staat is om het verleden opnieuw te beleven,\u00a0maar die in wezen alleen het heden heeft.\u00a0De dokter richt zich tot onze ervarende ik –\u00a0je weet wel, als de dokter vraagt\u00a0“Doet het nu pijn als ik je hier aanraak?”\u00a0En dan is er het herinnerende ik,\u00a0en het herinnerende ik is diegene die de stand bijhoudt\u00a0en het verhaal van ons leven bewaart,\u00a0en dat is de persoon tot wie de dokter zich richt\u00a0als hij vraagt\u00a0“Hoe heb je je de laatste tijd gevoeld?”\u00a0of “Hoe was je reis naar Albani\u00eb” of zoiets.\u00a0Dat zijn twee heel verschillende dingen,\u00a0het ervarende ik en het herinnerende ik\u00a0en de verwarring tussen beide is deel van de het zootje\u00a0dat gemaakt is van het begrip geluk.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Het herinnerende ik\u00a0is een verteller.\u00a0En dat begint echt met een fundamentele respons van onze herinneringen –\u00a0Het begint onmiddellijk.\u00a0We vertellen niet alleen verhalen wanneer we ons opmaken om verhalen te vertellen.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Ons geheugen vertelt ons verhalen,\u00a0dat wil zeggen, wat we kunnen bewaren van onze ervaringen\u00a0is een verhaal.\u00a0En laat me met \u00e9\u00e9n voorbeeld beginnen.\u00a0Dit is een oud onderzoek.\u00a0Dat zijn echte pati\u00ebnten die een pijnlijke ingreep ondergaan.\u00a0Ik bespaar u de details. Dit is vandaag niet pijnlijk meer,\u00a0maar het was pijnlijk toen dit onderzoek liep in de jaren ’90.\u00a0Ze moesten elke 60 seconden over hun pijn rapporteren.\u00a0En dit zijn twee pati\u00ebnten.\u00a0Dit zijn hun verslagen.\u00a0En er wordt gevraagd “Wie van hen heeft het meeste pijn gehad?”\u00a0En dat is een heel gemakkelijke vraag.\u00a0Het is duidelijk dat pati\u00ebnt B meer pijn heeft gehad.\u00a0Zijn colonoscopie heeft langer geduurd,\u00a0en voor elke minuut pijn die pati\u00ebnt A heeft gehad\u00a0heeft pati\u00ebnt B er \u00e9\u00e9n gehad, en meer.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Maar hier is een andere vraag:\u00a0Hoeveel pijn denken deze pati\u00ebnten dat ze hebben gehad?\u00a0En wat een verrassing:\u00a0De verrassing is dat pati\u00ebnt A\u00a0een veel slechtere herinnering aan de colonoscopie heeft\u00a0dan pati\u00ebnt B.\u00a0De verhalen van de colonoscopie\u00ebn verschilden\u00a0omdat een erg belangrijk deel van het verhaal de afloop is –\u00a0en geen van deze verhalen is erg inspirerend of knap – maar \u00e9\u00e9n ervan is bepaald erger dan het andere.\u00a0En het ergere verhaal\u00a0is het verhaal waarin de pijn piekte aan het einde.\u00a0Dat is een kwalijk verhaal.\u00a0Hoe weten we dat?\u00a0Omdat we deze mensen na hun colonoscopie vroegen,\u00a0en veel later, ook,\u00a0“Hoe erg was de hele toestand, alles bij elkaar?”\u00a0en het was veel erger voor A dan voor B, in hun herinnering.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Wel, dit is een rechtstreeks conflict\u00a0tussen het ervarende en het herinnerende ik.\u00a0Vanuit het standpunt van het ervarende ik\u00a0heeft B het duidelijk zwaarder gehad.\u00a0Wel, wat je zou kunnen doen met pati\u00ebnt A,\u00a0en we hebben daadwerkelijk klinische proeven gedaan,\u00a0en dat is gebeurd, en het werkt,\u00a0je zou de colonoscopie van pati\u00ebnt A wat kunnen rekken\u00a0door de buis er gewoon in te laten zitten, zonder er teveel mee te bewegen.\u00a0Dat zorgt ervoor dat de pati\u00ebnt\u00a0pijn lijdt, maar niet veel,\u00a0en veel minder dan tevoren.\u00a0En als je dat een paar minuten volhoudt\u00a0heb je het voor het ervarende ik\u00a0van pati\u00ebnt A erger gemaakt,\u00a0en heb je het voor het herinnerende ik van pati\u00ebnt A\u00a0veel beter gemaakt\u00a0omdat je pati\u00ebnt A nu\u00a0een beter verhaal gegeven hebt\u00a0over zijn ervaring.\u00a0Wat bepaalt een verhaal?\u00a0En dat is waar voor de verhalen\u00a0die het geheugen ons levert,\u00a0en het is ook waar voor de verhalen die we verzinnen.\u00a0Wat een verhaal bepaalt zijn veranderingen,\u00a0belangrijke momenten en eindes.\u00a0Eindes zijn heel, heel belangrijk\u00a0en in dit geval was het einde het belangrijkste.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Wel, het ervarende ik\u00a0leeft zijn leven continu.\u00a0Het heeft momenten van ervaring, het ene na het andere.\u00a0En je vraagt: wat gebeurt er met deze momenten?\u00a0En het antwoord is echt simpel.\u00a0Ze zijn voor altijd verloren.\u00a0Ik bedoel, de meeste momenten van ons leven –\u00a0ik heb het uitgerekend – weet je, het psychologische heden\u00a0duurt ongeveer drie minuten, zegt men.\u00a0Dat betekent, weet je,\u00a0in een leven heb je er ongeveer 600 miljoen .\u00a0In een maand zijn er ongeveer 600.000.\u00a0De meeste laten geen spoor na.\u00a0Aan de meeste wordt totaal geen aandacht besteed\u00a0door het herinnerende ik.\u00a0En toch krijg je op \u00e9\u00e9n of andere manier de indruk\u00a0dat ze zouden moeten van tel zijn,\u00a0dat wat gedurende deze ervaringsmomenten gebeurt\u00a0ons leven is.\u00a0Het is de eindige grondstof die we opgebruiken\u00a0terwijl we op aarde zijn.\u00a0En hoe je die opgebruikt\u00a0lijkt relevant te zijn,\u00a0maar zo gaat het verhaal niet\u00a0dat het herinnerende ik voor ons bewaart.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

We hebben dus het herinnerende ik\u00a0en het ervarende ik\u00a0en die zijn echt helemaal verschillend.\u00a0Het grootste verschil tussen beide\u00a0ligt in de omgang met tijd.\u00a0Vanuit het standpunt van het ervarende ik\u00a0heb je een vakantie,\u00a0en is de tweede week even goed als de eerste\u00a0dan is de vakantie van twee weken\u00a0twee keer zo goed als de vakantie van \u00e9\u00e9n week.\u00a0Zo werkt het niet voor het herinnerende ik.\u00a0Voor het herinnerende ik is een vakantie van twee weken\u00a0nauwelijks beter dan de vakantie van \u00e9\u00e9n week\u00a0omdat er geen nieuwe herinneringen worden toegevoegd.\u00a0Je hebt het verhaal niet veranderd.\u00a0En op die manier\u00a0is tijd eigenlijk de kritische variabele\u00a0die een herinnerende ik onderscheidt\u00a0van een ervarende ik.\u00a0Tijd heeft heel weinig impact op dit verhaal.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Het herinnerende ik doet meer\u00a0dan zich herinneren en verhalen vertellen.\u00a0Het is de persoon die beslissingen neemt\u00a0want, als je een pati\u00ebnt hebt die, zeg maar,\u00a0twee colonoscopie\u00ebn heeft gehad bij twee verschillende chirurgen\u00a0en moet beslissen welke hij verkiest,\u00a0dan kiest hij voor\u00a0diegene met de minst slechte herinnering,\u00a0en dat is de chirurg die hij zal kiezen.\u00a0Het ervarende ik\u00a0heeft geen stem in deze keuze.\u00a0We kiezen niet tussen ervaringen.\u00a0We kiezen tussen herinneringen aan ervaringen.<\/p>\n\n\n\n

En zelfs als we aan de toekomst denken\u00a0dan denken we normaal niet aan onze toekomst als ervaringen.\u00a0We denken aan onze toekomst\u00a0als geanticipeerde herinneringen.\u00a0En je kan dit eigenlijk als volgt bekijken,\u00a0als een dictatuur van het herinnerende ik,\u00a0en je kan het herinnerende ik zien als\u00a0diegene die het ervarende ik zowat sleept\u00a0doorheen ervaringen die\u00a0het ervarende ik niet nodig heeft. <\/p>\n\n\n\n

Ik heb het gevoel dat\u00a0als we met vakantie gaan\u00a0het vaak het geval is,\u00a0dat, het op vakantie gaan\u00a0voor het grootste deel dient\u00a0om onze herinnerende ik te dienen.\u00a0En dat is nogal moeilijk te verantwoorden denk ik.\u00a0Ik bedoel, hoe vaak gebruiken we onze herinneringen?\u00a0Dat is \u00e9\u00e9n van de verklaringen\u00a0die wordt gegeven voor de dominantie\u00a0van het herinnerende ik.\u00a0En als ik daarover nadenk denk ik over een vakantie\u00a0die we een paar jaar geleden in Antarctica hadden,\u00a0die duidelijk onze beste vakantie ooit was,\u00a0en ik denk er nogal vaak aan\u00a0in vergelijking met andere vakanties.\u00a0En ik heb waarschijnlijk\u00a0mijn herinneringen aan die vakantie van drie weken\u00a0gedurende ongeveer 25 minuten gebruikt de laatste 4 jaren.\u00a0Nu, als ik de map ooit had geopend\u00a0met de 600 foto’s erin,\u00a0dan zou ik nog een uur besteed hebben.\u00a0Dat zijn dus drie weken\u00a0en dat is bijna anderhalf uur.\u00a0Er lijkt een discrepantie te zijn.\u00a0Nu, misschien ben ik een beetje extreem, weet je,\u00a0in de beperkte honger die ik heb om herinneringen te gebruiken,\u00a0maar zelfs als je dat vaker doet\u00a0is de hamvraag:\u00a0waarom hechten we zoveel belang aan herinneringen\u00a0in vergelijking met het belang dat we aan ervaringen hechten?\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Dus ik wil dat je nadenkt\u00a0over een gedachtenexperiment.\u00a0Stel dat je op je volgende vakantie\u00a0weet dat op het einde van de vakantie\u00a0al je foto’s vernietigd zullen worden\u00a0en je een pil krijgt die je geheugen wist\u00a0zodat je je niets meer zal herinneren.\u00a0Zou je dezelfde vakantie kiezen? <\/p>\n\n\n\n

En als je een andere vakantie zou kiezen\u00a0is er een conflict tussen je twee ikken.\u00a0en je moet nadenken over hoe je dat conflict oplost.\u00a0Dat is niet zo vanzelfsprekend want\u00a0als je denkt in termen van tijd\u00a0krijg je \u00e9\u00e9n bepaald antwoord.\u00a0En als je denkt in termen van herinneringen\u00a0krijg je misschien een ander antwoord.\u00a0Waarom we de vakanties kiezen die we kiezen,\u00a0is een kwestie die ons confronteert\u00a0met een keuze tussen de twee ikken.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Nu, de twee ikken\u00a0leiden naar twee noties van geluk.\u00a0Er zijn echt twee vormen van geluk\u00a0die we kunnen toepassen, \u00e9\u00e9n per ik.\u00a0Je kan dus vragen: hoe gelukkig is het ervarende ik?\u00a0En dan zou je vragen: hoe gelukkig zijn de momenten\u00a0in het leven van het ervarende ik?\u00a0En het zijn allemaal – het geluk van momenten\u00a0is een nogal ingewikkeld proces.\u00a0Wat zijn de emoties die kunnen worden gemeten?\u00a0Trouwens, vandaag zijn we in staat\u00a0om een vrij goed idee te krijgen\u00a0van het geluk van het ervarende ik door de tijd heen.\u00a0Als je vraagt naar het geluk van het herinnerende ik\u00a0is dat een totaal andere zaak.\u00a0Dit gaat niet over hoe gelukkig iemand leeft.\u00a0Het gaat over hoe tevreden of voldaan de persoon is\u00a0als die over haar leven nadenkt.\u00a0Totaal verschillend concept.\u00a0Iedereen die deze concepten op \u00e9\u00e9n hoop gooit\u00a0zal een zootje maken van de studie van het geluk,\u00a0en ik behoor tot een groep studenten van het welbevinden\u00a0die lange tijd een zootje hebben gemaakt van de studie van het geluk\u00a0exact op deze manier.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Het onderscheid tussen het\u00a0geluk van het ervarende ik\u00a0en de voldoening van het herinnerende ik\u00a0is recent onderkend\u00a0en er zijn nu pogingen om de twee afzonderlijk te meten,\u00a0De Gallup Organization doet een globale peiling\u00a0waarin aan meer dan een half miljoen mensen\u00a0vragen zijn gesteld\u00a0over wat ze denken over hun leven\u00a0en over hun ervaringen.\u00a0En er zijn nog meer inspanningen in die zin gedaan.\u00a0De jongste jaren beginnen we dus inzicht te verwerven\u00a0in het geluk van de twee ikken.\u00a0En de belangrijkste les die we hebben geleerd, denk ik,\u00a0is dat ze echt van elkaar verschillen.\u00a0Je kunt weten hoe tevreden iemand met zijn leven is\u00a0en dat leert je echt weinig\u00a0over hoe gelukkig hij zijn leven leidt,\u00a0en omgekeerd.\u00a0Gewoon om je een idee te geven van de correlatie,\u00a0de correlatie is ongeveer 0.5.\u00a0Dat betekent dat als je iemand zou ontmoeten\u00a0en men zou je zeggen dat zijn vader een meter tachtig is,\u00a0hoeveel zou je dan weten over zijn lengte?\u00a0Je zou wel iets weten over zijn lengte,\u00a0maar er is een hoop onzekerheid.\u00a0Zoveel onzekerheid zou je hebben\u00a0als ik je vertel dat iemand zijn leven een 8 geeft op een schaal van 10,\u00a0je hebt een hoop onzekerheid\u00a0over hoe gelukkig ze zijn\u00a0over hun ervarende ik.\u00a0De correlatie is dus zwak.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

We weten iets over wat\u00a0de tevredenheid van het ervarende ik bepaalt.\u00a0We weten dat geld heel belangrijk is,\u00a0doelen zijn heel belangrijk.\u00a0We weten dat geluk vooral betekent\u00a0dat we tevreden zijn met mensen die we mogen,\u00a0door tijd door te brengen met mensen die we mogen.\u00a0Er zijn andere genoegens, maar dit weegt door.\u00a0Als je dus het geluk van de twee ikken wil maximaliseren\u00a0zal het erop uitdraaien dat je\u00a0heel verschillende dingen doet.\u00a0De conclusie van wat ik hier gezegd heb\u00a0is dat we geluk echt niet zouden mogen beschouwen\u00a0als een substituut voor welzijn.\u00a0Het is een compleet verschillend concept.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

En dan nu heel snel –\u00a0een andere reden waarom we niet rechtlijnig over geluk kunnen denken\u00a0is dat we niet op dezelfde dingen letten\u00a0als we over het leven nadenken, en als we effectief leven.\u00a0Als je dus de simpele vraag stelt hoe gelukkige mensen in Californi\u00eb zijn\u00a0zal je niet het juiste antwoord krijgen.\u00a0Als je die vraag stelt,\u00a0denk je dat mensen gelukkiger moeten zijn in Californi\u00eb\u00a0als je pakweg in Ohio woont. <\/p>\n\n\n\n

En wat gebeurt is\u00a0als je aan het leven in Californi\u00eb denkt\u00a0denk je aan het contrast\u00a0tussen Californi\u00eb en andere plekken\u00a0en dat contrast zit dan bijvoorbeeld in het klimaat.\u00a0Het blijkt dat het klimaat\u00a0niet zo belangrijk is voor het ervarende ik\u00a0en zelfs niet voor het denkende ik\u00a0dat beslist hoe gelukkig mensen zijn.\u00a0Maar omdat het denkende ik de baas is\u00a0kan het erop uitdraaien dat je – dat sommige mensen\u00a0naar Californi\u00eb verhuizen.\u00a0En het is wel interessant om na te gaan wat er gaat gebeuren\u00a0met mensen die naar Californi\u00eb verhuizen in de hoop gelukkiger te worden.\u00a0Wel, hun ervarende zelf\u00a0zal niet gelukkiger worden.\u00a0Dat weten we.\u00a0Maar \u00e9\u00e9n ding gebeurt er wel. Ze denken dat ze gelukkiger zijn,\u00a0want als ze erover nadenken\u00a0zullen ze eraan herinnerd worden hoe vreselijk het weer was in Ohio.\u00a0En ze zullen denken dat ze de juiste beslissing hebben gemaakt.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Het is erg moeilijk\u00a0om rechtlijnig te denken over welzijn,\u00a0en ik hoop dat ik jullie een idee heb gegeven\u00a0van hoe moelijk het is.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

stem: daniel kahneman
titel: the riddle of experience versus memory
bron: ted.com, 2010 (vert. els de keyser)
mopw: meerstemmige encyclopedie<\/a><\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

het geluk van de twee ikken Iedereen spreekt vandaag over geluk.\u00a0Ik heb iemand het aantal boeken laten tellen\u00a0dat de jongste 5 jaren is verschenen met “geluk” in de titel\u00a0en hij heeft het opgegeven na ongeveer 40, en er waren er nog veel meer.\u00a0Er is heel veel belangstelling voor geluk,\u00a0bij onderzoekers.\u00a0Er is veel gelukscoaching.\u00a0Iedereen wil graagRead more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2104,2007,974],"tags":[4100,4099,4098,4097,4101],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64832"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64832"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64832\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64841,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64832\/revisions\/64841"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64832"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64832"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64832"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}