{"id":61922,"date":"2020-02-08T11:15:33","date_gmt":"2020-02-08T11:15:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imhd.nl\/log\/?p=61922"},"modified":"2020-02-11T09:19:26","modified_gmt":"2020-02-11T09:19:26","slug":"je-ziet-hoe-het-gebeurt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/je-ziet-hoe-het-gebeurt\/","title":{"rendered":"je ziet hoe het gebeurt"},"content":{"rendered":"\n<p>Je ziet hoe het gebeurt&nbsp;<br class=\"\">het is klaarlichte dag \u2013 en het gebeurt&nbsp;<br>voor je ogen zie je hoe het lichaam&nbsp;<br>van een man&nbsp;<br>levend afdaalt in de aarde.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Het is heel licht, het is van dat hevige&nbsp;<br>lente-licht waarin je weer even ziet: ja dit&nbsp;<br>dit was het landschap&nbsp;<br>hemel en aarde knotwilg gras.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Lichaam, denk ik, als je mijn eigen lichaam bent&nbsp;<br>waar heb je me gevonden&nbsp;<br>waar breng je me heen&nbsp;<br>waar laat je me gaan&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>en hoe moet het zijn zonder jou,<br>hoe lang, hoe diep, hoe alleen.<\/p>\n\n\n\n<small>\u2013 Rutger Kopland<\/small>\n\n\n<p><!--- Je houdt er niet van om iets of iemand op je te laten wachten. Dingen kun je maar beter direct afhandelen. Even heb ik daarom overwogen om mijn verhaal kort te houden, zodat we \u2013 in jouw geest \u2013 snel verder kunnen. Maar nee, ik wil nu even stil staan bij jou.\n\nJij bent dood. \nIk kan dat niet bevatten. \nHet is te groot. \nElke dag van mijn leven was jij er. Ben jij er. \nElke dag, minus acht dagen nu. \nDe verleden tijd moet voor mij nog komen.\n\nDat je in deze kist ligt, in het donker, is wezensvreemd.\n\nAlles is anders.\nAlles blijft hetzelfde.\n\nIk ben en blijf je jongste dochter. Jij hebt me alles geleerd. Je hebt me leren schaatsen op het donkere, krakende ijs van Griendtsveen, toen we nog winters hadden. En leren ski\u00ebn, omdat jij en mama de winter zelf gingen opzoeken, in Oostenrijk en Duitsland. Door jou heb ik de bergen ontdekt, de sneeuw en de snelheid en het plezier, de zuivere lucht van de Alpen. \n\nDie zuivere lucht nam je mee naar huis. Je stopte met pijp roken voor mij. Je spoorde me aan om veel te sporten. Dat deed je door zelf het goede voorbeeld te geven: tennis, golf, en fietsen. Luik Bastenaken Luik, 253 km, in de kou, met Jac, je vriend, die me vertelde dat jij toen jullie samen de Kennedymars liepen, 80km, in slaap viel, met je hoofd op zijn schouder, en al slapend kilometers lang doorliep. Het fenomeen powernap is door jou uitgevonden.\n\nJe was zo sportief. Zo fit.\n\nJouw hart en longen, je saturatie, zijn tot op het allerlaatste moment in het ziekenhuis sterk gebleken, door alle meters die je hebt gemaakt.\n\n***\n\nAls het mij goed gaat, ben jij gelukkig. \n\n'Ik geef het het liefst met de warme hand', zeg jij. 'Dan heb ik er zelf plezier van'. En wat waren jouw handen groot en warm en liefdevol. \n\nAlles heb je aan mij gegeven, niets was te gek.\n\nZo liet je bijvoorbeeld de onderdelen van twee oude Kevers aan elkaar lassen tot een unieke exemplaar, een oldtimer, blauw nummerbord. Die kever zat net zo vers in de glimmende dikke lak als deze mooie truck van jouw vader die hier naast je staat. Een pronkstuk. Veel te mooi voor mij om in rond te rijden. Hij zoop benzine. 1 op 4.\n\nAlles gaf je weg. Zelfs de grond onder je voeten.\n\nWanneer ik naar huis kwam \u2013 toen ik net in Amsterdam woonde, driehoogachter, in een stad van steen, met twee katten die nooit buiten kwamen, omdat ik bang was dat ze onder een auto of weg zouden lopen, en die ik, toch een soort kleine misdaad tegen kleine levende wezens, gevangen hield op een veel te klein balkon van amper een meter breed, had jij in de achtertuin een plag gras van een meter bij een meter en 20 centimeter diep afgestoken, zodat die katten gras konden eten.\n\nMaar jouw vrijgevigheid hield niet op bij mij. Ze zit in je DNA. Iedereen mag delen in jouw welvaart, is welkom om vakantie te vieren in jouw huis in Zoutelande. Materi\u00eble dingen, golfclubs, je ijzer 4, putters, spullen, alles geef je weg aan wie het kan gebruiken.\n\nDie warme hand van jou is aan het afkoelen nu, een ondraaglijke gedachte.\n\n***\n\nWat heb ik allemaal van je geleerd? Tja, wat leer je een jongste dochter? Natuurlijk leer je haar om onder de motorkap van een auto te kijken.\n\nWijs je haar de V-snaar aan. Laat je haar zien hoe je met \u00e9\u00e9n welgemikte trap op de moersleutel bouten loswrikt zodat je een band kunt wisselen. Een les die ik prompt kon gebruiken toen ik voor het eerst zelf met de auto naar Frankrijk ging. Ik kreeg een lekke band. Ik liet de Volkswagen Golf uitrollen, haalde nog net een kwart rotonde, belandde aan de kant van de weg en krikte de auto omhoog. Daarna legde ik het thuiskomertje erop waarvan jij me verteld had dat dat wiel in de achterbak zo heet: thuiskomertje.   \n\nDat woord wil ik aan jou koppelen: al die jaren heb je me voorzien van thuiskomertjes op alle vlakken in mijn leven. Bij elk probleem kon ik jou bellen, en thuiskomen. Jij kwam in actie. Hielp mij. \n\nZijn er dingen die ik NIET heb overgenomen? Waar heb je me minder goed op voorbereid?\n\nIk wist niet dat niet alle auto's nieuw ruiken. Ik ontdekte dat pas op latere leeftijd. Omdat ik altijd in de jouwe heb gezeten, en jouw auto's zijn per defintie kraakschoon, smetteloos, fonkelfris, altijd stofgezogen, gewassen, spic en span, alsof ze gisteren nieuw uit de showroom zijn komen rollen.\n\nHet moet je ongetwijfeld pijn in de ogen gedaan hebben als ik weer eens thuiskwam, met modder, krassen, deuken, vuile ramen, maar nooit heb je me een verwijt gemaakt. Je zei eenvoudig 'Kom we rijden even door de wasstraat. Z etten hem even in de wax.' En dan tankte je hem meteen ook vol.\n\nWat je liefhebt dat vertroetel je. En dat deed jij met mij.\n\nJe gaf me daarbij alle vertrouwen. Net zoals jouw vader jou op je achtste, negende, tiende liet rijden, liet jij ook mij veel jonger dan de wet in Nederland het toestaat, in jouw auto rijden op achterafweggetjes. Je gaf me een slipcursus in Zandvoort cadeau.\n\nEn van de lange vakanties naar Spanje of juist van de korte ritjes naar Deurne herinner ik me dat ik als klein meisje op de achterbank in het midden ging zitten, wat naar voren leunde, zodat ik precies tussen de twee voorstoelen door kon kijken, met de benen gespreid over dat heuveltje dat daar in het midden zit, waar de handrem uitsteekt, en dat ik dan wijdbeens, met mijn handen geklemd om de zwarte plastic sluit-stukken waar je de auto-gordel insteekt, met jou meereed. Op die manier had ik mijn eigen mini-auto achterin de auto. Ik maakte een bocht wanneer jij een bocht maakte, leerde en voelde jouw rijtempo, stuurde met jou mee, op tweederde van de bocht even versnellen. \n\nMijn liefde voor autorijden heb ik van jou.\n\nEn ja, ook jouw irritaties als anderen in het verkeer treuzelen heb ik van je overgenomen. Je bent toch voor de helft je vader, voor zover je weet.\n\nIk haal troost uit het feit dat alles niet gewoon doorgaat, maar dat alles juist op een heel specifiek doorgegeven manier doorgaat. Jij geeft door aan mij, wat jij zelf ook doorgegeven hebt gekregen in jouw leven. \n\n***\n\nOp zaterdagochtend of zondagavond reed je vaak nog even naar kantoor, dan mocht ik met je mee. Jij ging dan de nieuwe week plannen, of administratie doen, of je bekeek de mysterieuze grijze tachograaf-schijven, waaraan je aflas hoe hard chauffeurs reden en of ze pauzes namen, en of ze niet te veel pauzes namen en of ze niet te hard reden. \n\nGoed Plannen. Voorbereid zijn. Hard werken. Alles op tijd klaar hebben. Jouw arbeidsethos. Jouw ethos.\n\nSoms leverde dat stress op, en emoties, en frustraties en zorgen, als anderen een andere lat hanteerden, net iets minder snel waren, een ander tempo hanteren, je deed het zelf werl. \n\n\tJe hebt de dingen gewoon graag geregeld. Dan is het uit je systeem.  \n\n***\nIk lijk op jou. Ik herken je angsten. Net als jij wil ik dat niks verandert. Dat alles hetzelfde blijft. \n\nMaar als de verandering komt, en onvermijdelijk komt ze, in ieders leven, dan zet je je schouders eronder. Ondanks je medische geschiedenis, die meer dan dertig jaar geleden begon, gaf je nooit op, ging je ervoor, veranderde je je dieet, ging je meer bewegen, trotseerde je allergie\u00ebn, verfoeide je de fysiotherapeuten die je te pakken namen, maar je deed het.\n\n***\nJe bent nou eenmaal fanatiek. In alles. \n\nToen je de golfsport ontdekte, reed je niet alleen elke week naar Groesbeek om met je golfvrienden te spelen. Nee, je was zo gek van de sport dat je je handen uit de mouwen stak, een schop pakte, en ging graven. Je maakte een complete hole, met bunker, green \u2013 en een maaimachine om het gras kort te houden.\n\nJe trapte daarna graag tegen het golfballetje om het een halve meter dichter de pin te krijgen. Of je dropte een extra balletje op een gunstigere plek als niemand keek. \n\nVals spelen zou ik het niet noemen. Eerder de zaken kundig naar je hand zetten.\n\nHet lot handig een handje helpen. Het lot be\u00efnvloeden. Ja, zo zie ik jou. Is dat niet de essentie van plannen? Van waarom je dat doet?\n\nJe maakt altijd grapjes. \n\nDat doe je vooral bij en met de mensen die je graag mag. Het is een goed teken wanneer jij iemand plaagt. Ik noem dat meisjes plagen, kusjes vragen. Je deed het tot het allerlaatst, in het ziekenhuis.\n\nJe wilde zo graag water, je had het zo warm met die hevige koorts die maar niet wilde zakken, maar uit angst dat je je zou verslikken, kreeg je geen glas water, te gevaarlijk. Je kreeg water met verdikkingsmiddel. Dat is water dat eruitziet als dikke gelei, een klodder op een theelepel. Hoe kan die de dorst van een oververhit lichaam lessen? Je mocht ook water opzuigen van een natgemaakt wattenstokje, een fractie groter dan een oorwattenstokje. Je zoog met zo'n gretigheid en kracht: een drup in een woestijn. Wat een ellende is doodgaan. Je wenst het niemand toe.\n\n'Doe er maar een oude klare in,' zei je tegen een van de verpleegsters als ze met zo'n bekertje gelei kwam.\n\nEn tegen H. zei je, terwijl je haar hand stevig vastpakte: 'Hier ligt het lijdend voorwerp'. Al eerder had je aan haar de twee dingen gevraagd die jij zo weet te waarderen in een vrouw: 'kun je goed koken?' en 'heb je je rijbewijs?' \n\n***\n\n[Ik ben bijna klaar, papa. Ik kom bij het einde]\n\nHeb je het warm? vroegen we in het ziekenhuis. Ja.\nWil je een washandje? Ja.\nIs het zwaar? Ja.\nBen je bang? Ja. \n\nJe was bang om te vallen, als de dood om te vallen, als we je aanraakten, omdraaien, het bed een beetje omhoog lieten komen, je hoofd draaiden \u2013 al kon vallen helemaal niet want je lag in een bed met vangrails.\n\nHet is goed, zeiden we. Maar je blik sprak het tegendeel. Goed? Goed was het niet. Mooi was het niet. Het was wel waar en onomwonden onomkeerbaar. \n\nJe gaat alleen dood.\n\nIs er troost? Kan ik berusten in dit afscheid? Je wil altijd meer, altijd langer, altijd verder, altijd vaker, altijd nog een keer: nog een keer de lente, nog een keer naar Zoutelande, nog een keer Kerst, gezelligheid met vrienden, familie en mama.\n\nEn je kleinzoon, zien opgroeien, meemaken dat hij zijn rijbewijs haalt \u2013 en dan op een dag zien dat zijn handen groter zijn gegroeid dan die van zijn vader en de jouwe.\n\n***\nJe had van alles \u00e9\u00e9n, \u00e9\u00e9n vrouw, \u00e9\u00e9n zoon, \u00e9\u00e9n dochter, \u00e9\u00e9n kleinzoon, \u00e9\u00e9n leven. Het is jou gelukt om van al dat ene meer te maken.\n\nIk wil proberen net zo onverzettelijk te zijn als jij en net zo voor het leven te kiezen. \n\nIk wil je bedanken voor alles.\n\nO ja,\n\nWat ik je tot slot nog wil vertellen. In de tuin in Amsterdam is een roze roos gaan bloeien, een eenling, fier omhoog, met scherpe stekels. Haar knop opende zich totaal onverwacht, begin januari, op het moment dat jij, al even onverwacht, en al even alleen, het ziekenhuis in ging. Alsof ze van het gemis van een winter niets wilde weten. Van geen enkel gemis. Ze gaat er gewoon voor.\n\nDag lieve papa.\n<\/p>--><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Je ziet hoe het gebeurt&nbsp;het is klaarlichte dag \u2013 en het gebeurt&nbsp;voor je ogen zie je hoe het lichaam&nbsp;van een man&nbsp;levend afdaalt in de aarde.&nbsp; Het is heel licht, het is van dat hevige&nbsp;lente-licht waarin je weer even ziet: ja dit&nbsp;dit was het landschap&nbsp;hemel en aarde knotwilg gras.&nbsp; Lichaam, denk ik, als je mijn eigen<a href=\"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/je-ziet-hoe-het-gebeurt\/\" class=\"read-more\">Read more &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1273,2415,3297],"tags":[3583,3584],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61922"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61922"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61922\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61930,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61922\/revisions\/61930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61922"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=61922"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=61922"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}