{"id":26222,"date":"2013-04-06T14:40:01","date_gmt":"2013-04-06T12:40:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.irmadriessen.nl\/log\/?p=26222"},"modified":"2017-01-31T08:30:00","modified_gmt":"2017-01-31T08:30:00","slug":"de-kaartenmakers","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/de-kaartenmakers\/","title":{"rendered":"de kaartenmakers"},"content":{"rendered":"<p><em>There is an old belief \/ that on some distant shore \/ far from despair and grief \/ old friends will meet once more<\/em><\/p>\n<p>Het gerucht gaat dat er in Noorwegen eens twee vrienden zijn geweest die het beroep van kaartenmaker uitoefenden. Het schijnt zo te zijn dat een van de twee nog in leven is. De geschiedenis heeft zich nog niet zo lang geleden afgespeeld. Maar laat ik bij het begin beginnen. De twee vrienden waren altijd al samen geweest. Samen hadden ze op de kleuterschool gezeten, op de lagere school, op het gymnasium, in de derde klas bleef de ene zitten, in de vierde de andere zodat ze weer bij elkaar waren, samen gingen ze naar de universiteit waar ze aardrijkskunde studeerden, en landmeetkunde, wiskunde en een beetje filosofie. Toen ze alles wisten wat ze dachten nodig te hebben voor het beroep waarmee ze hun brood wilden verdienen, vestigden ze zich in een groot houten huis aan een van de Noorse fjorden. Ze waren dermate in de ban van de wetenschap dat ze er niet eens aan dachten om te gaan trouwen. Ze hadden hun hele huis vol met globes en landkaarten, wereldkaarten en gegevens over de samenstelling van het heelal. Ze lachten erom en vonden dat allemaal flauwekul. De kaarten en globes deugden niet. Die waren veel te oppervlakkig en vol van scheefgetrokken verhoudingen. Ze waren van plan om een globe te maken die in het klein precies op onze wereld leek, maar dan zo natuurgetrouw dat alle aardrijkskundigen ervan op zouden kijken. Ze woonden heerlijk in dat huis. Op het grote gazon ervoor, dat eigenlijk in het water van de baai eindigde, hielden ze schapen en een geit. Op het erf scharrelden kipjes. In huis hadden ze twee poezen. E\u00e9n Siamese en een gewone Noorse. Ze woonden niet ver van de grote stad waar een bibliotheek was, vol met gegevens die ze nodig dachten te hebben voor hun grote werk. Verder stonden ze via de post in contact met universiteiten in Rusland en Amerika die hun de resultaten doorgaven van de laatste onderzoekingen op aardrijkskundig gebied. Carl en Nyls heetten die twee vrienden. Carl Carlson en Nyls Nylson. Ze waren van behoorlijke komaf en zaten goed in het geld, maar ze leidden een eenvoudig bestaan. Het enige waar hun leven voor en rond draaide was de globe zoals die uiteindelijk worden moest, een globe van twaalf meter doorsnee waar alles opstond, een globe zonder fouten. Voorlopig legden ze zich toe op kaarten. Nyls had al eens een kaart gemaakt van het dorp dat het dichtst bij hun huis was. Daarop had hij ook de schapen en de geiten en de auto\u2019s en de wandelaars aangegeven. In een noot onder de kaart stond: \u2018Het is mogelijk dat de door mij aangegeven schapen, geiten, auto\u2019s en wandelaars nu op een andere plek zijn, maar toen ik de kaart maakte waren ze waar ze nu staan aangegeven, met stamboekaanduiding, nummerbordgegevens, naam en geboortejaar.\u2019 Zo wilden ze een globe maken waar men niet alleen huizen op zag, maar ook mensen, treinen en schepen, kantoren en fabrieken, ziekenhuizen en boerderijen, hoogovens en kippenfokkerijen, kleuterscholen en universiteiten, bomen en torren en alles met zijn eigen aanduiding. Ze wilden een overzicht van de wereld zoals die er in 1975 en wel precies zoals die er rond twaalf uur in de middag van 21 augustus van het jaar 1975 uitzag. Een krankzinnige opgaaf misschien, maar ze werkten ernaartoe. Ze waren vol werklust. \u2019s Morgens stapten ze samen uit het grote bed. Dan wasten ze zich met koud water. Daarna gaven ze de dieren hun eten. In ieder geval de kipjes en de poezen. Dan gingen ze ontbijten, dat alles nog voor acht uur, daarna namen ze een kopje koffie en staken een ochtendsigaartje op. En dan begonnen ze de post door te nemen. \u2018Het blijkt dat er op het ogenblik 74.886 olietankers op de wereld zijn en 3.552 hoogovens. Er zijn een miljard honden, dat is een ruwe schatting, daar moeten we het fijne nog van weten. Het koeienbestand wisselt met de dag, daar is geen touw aan vast te knopen,\u2019 mompelde de een, \u2018in Noorwegen alleen al is het niet zeker of er nu vijftigduizend of vierhonderdduizend elanden zijn. ieder geval staat de kleuterschool van Gembalang bij Bandung op het eiland Java op de hoek van de Multatulistraat en een steegje vol gadogado-bomen dat niet eens een naam heeft, de kamer van de juffrouw is precies even ver van het centrum van Djakarta als van Tjirebon, in meters uitgerekend, het schooltje zelf staat op die en die graad noorderbreedte, zoveel minuten, zoveel seconden. Er zijn 84 kinderen op school, nu moeten we alleen de namen en de geboortedata, het geslacht en het inkomen van de ouders hebben.\u2019 Dat was Nyls. Het moge onderhand wel duidelijk zijn dat hij zijn taak hoog opvatte. Carl zat over de andere stukken van de post gebogen en mompelde: \u2018Gisteren hebben ze in Taiwan 25.342 Snoopy-modellen van katoen, nylon en plastic gemaakt en in een container van Hongkong naar Port Churchill aan de Hudson Baai verstuurd, vandaag maken ze er waarschijnlijk precies evenveel en die gaan via Japan naar Los Angeles. De Hollandse coaster Beteldijk heeft op 3 maart om halfvier precies de Amerikaanse kruiser Victory gepasseerd in de Straat Magelhaes, bij de westelijke uitgang. De KGB heeft gisteren 43 politieke dissidenten opgepakt en overgebracht naar gekkenhuizen en gevangenissen in de buurt van Moskou. Namen en nadere gegevens komen morgen. In Anderlecht in Belgi\u00eb is gisteren de honderdjarige sterfdag van de dichter en schrijver Jacob Gneist herdacht. Er waren 874 mensen op de been rond het stadhuis. De eerste heette Peerke Legriels, de tweede Guido Bostoen, de derde Karel de Perelaer, de vierde Suzette de Valmink van Vlamink thoe Sterella, dat moet een klein vrouwtje van 84 centimeter zijn en 44 jaar oud, dat moet verder worden uitgezocht, de vijfde heette Kareltje de Keizer, de zesde\u2026\u2019, het moge duidelijk zijn dat ook Carl zijn uiterste best deed. Diep in hun hart waren ze ervan overtuigd nooit een globe te kunnen maken, ook al was hij honderd meter in doorsnee, waar alles op stond met naam en toenaam, met nummer en alle mogelijke gegevens van de wereld zoals hij er om twaalf uur precies in de middag van 21 augustus van het jaar 1975 zou uitzien. Ze hadden nog maar een jaar de tijd. Achter hun huis was een schuur gebouwd van een kilometer bij een kilometer, vijftien meter hoog, en daar lagen alle dosiers met alle gegevens in opgeborgen. Maar gesteld dat je weet dat Willibrordus Rendra een Sumatraanse dichter van 53 jaar oud is en dat hij meestal aan het strand van het noordelijkste puntje van Sumatra zit te schrijven, hoe weet je dan dat hij in augustus 1975 toevallig niet in Leiden in Nederland is, een kretek sigaret rokende op de hoek van de Brahmslaan en de Kennedylaan bij de brievenbus, wachtende op de tweede lichting met een pakje in zijn hand voor de heren Joack en Slomski aan de Berkeley-universiteit? En wat zit er dan weer in dat pakje? Een wajangpop, wetenschappelijke gegevens, een boeiende roman of een verzameling van twaalfduizend verschillende witte en bruine bonen? Op een dag nummerden de vrienden al hun geiten, schapen, de kipjes en de twee poezen. Zichzelf nummerden ze ook. Ieder kreeg een bordje om. Vandaag zouden ze een aardrijkskundige kaart van alle bewegingen rond het huis maken. Ze wilden laten zien hoe het landschap rond een huis van tel tot tel verandert. Op de grond hadden ze blokken getekend. \u2018Schaap 16 van g-12 naar h-13, poes Kareltje van a-3 naar b-4, kipje 3 van z-18 naar y-12, vlugge beweging,\u2019 riep Carl. \u2018Onderzoekers Carl en Nyls steeds op dezelfde plaats, de behuizing van de dossiers ook, postbode met nieuwe gegevens van b-14 naar c-18, op de fiets, hij doet de kipjes 3, 4 en 5 wegfladderen van vlak\u2026 ach! Laten we toch even pauzeren!\u2019 \u2018Ben je betoeterd,\u2019 riep Nyls in het vuur van zijn ijver. \u2018Dit is alleen nog maar een kaart van ons huis, het is maar een speelse vingeroefening vergeleken bij wat we van plan zijn en jij wilt het al opgeven?\u2019 En Carl noteerde: \u2018Postbode zonder nummer en Nyls nummer 364 samen op vak m-8.\u2019 Die avond bekeken ze de kaart van hun huis. De kaart die de bewegingen rond hun huis aangaf op 12 maart 1974. Van het huis was niets meer te zien. De hele kaart stond vol vakjes, miljoenen aanduidingen, krassen en lijnen, er was niet meer uit wijs te worden. Ze kwamen tot de slotsom dat het haast onmogelijk was om een kaart of globe te maken zoals die hun voor de geest stond. Nu was er iemand op de wereld hun goedgezind, hij had gehoord van hun inspannend streven en stuurde hun een eenvoudig pakje toe, een pakje van zestig bij zestig centimeter. Maar dat pakje was nog niet onderweg of het werd pikkedonker op de hele aarde. Ook het huis van Carl Carlson en Nyls Nylson was in diepe duisternis gehuld, dag en nacht. Toch had geen universiteit, geen enkel weerstation, geen enkele satelliet een komende zonsverduistering gemeld. Maar die zonsverduistering was nog niet het ergste. De radio, de televisie en de telefoondienst bleven gewoon werken en die spraken van de grootste ramp sinds honderden jaren. Vanuit Afrika, uit Zuid-Amerika, uit Europa, uit Azi\u00eb, haast van overal werden de afschuwelijkste aardbevingen gemeld en honderdduizenden mensen kwamen om het leven. Het leek alsof een derde Wereldoorlog ons getroffen had terwijl de Zeeuwen noch de Friezen, de Amerikanen noch de Russen elkaar de oorlog hadden verklaard. Deze verschrikkelijke toestand van absolute duisternis en aardbevingen alom duurde op de kop af drie weken. Carl en Nyls begrepen niets van de toestand. Bij het licht van olielampen \u2013 de elektriciteit was uitgevallen \u2013 bestudeerden ze uit honderden boeken wat dit verschijnsel nu wel zou kunnen wezen maar ze kwamen er niet achter. De postbestellingen gingen gewoon door en op een dag kwam Peter Linne, de postbesteller, weer bij hen langs. In de tijd van de zonsverduistering hadden de vrienden niet veel gegevens binnengekregen. Het leek wel of ook de hele wetenschappelijke wereld op zijn gat lag. Peter kwam binnen met zijn pakket en werd vriendelijk onthaald. Hij kreeg koffie te drinken en een lekker sigaartje. Toen bekeken Carl en Nyls het pakket eens beter. Het was een rond pakket, het leek wel op een ingepakte globe. \u2018Weer een of andere idioot die ons meent een globe te moeten sturen,\u2019 mompelde Carl, \u2018onderhand schijnt men te weten wat wij van plan zijn en nu willen ze laten zien wat ze zelf kunnen.\u2019 \u2018Maar het kan toch altijd iets waardevols zijn,\u2019 opperde Nyls, \u2018laten we eerst eens naar de afzender kijken.\u2019 Ze ontcijferden met moeite het handschrift en lazen toen: \u2018Afzender Nwaak, Kraatseiland.\u2019 \u2018Haha,\u2019 lachten de vrienden, \u2018wat een manier om een afzender te vermelden, die man is het wel heel hoog in de bol geslagen. En dan nog iets\u2026 bestaat Kraatseiland eigenlijk wel?\u2019 Toch nieuwsgierig geworden, begonnen ze het pak open te maken. Voorzichtig scheurden ze de papieren en het karton van de globe. En het ding stond nog niet op zijn voetstuk op tafel of de zon begon buiten weer te schijnen. En niet alleen op het huis van de vrienden Carl en Nyls: op de hele wereld was het nu dag waar het dag moest zijn en het was nacht waar het nacht moest zijn. Later zou ook blijken dat vanaf het moment dat de globe was uitgepakt de aardbevingen ophielden. Maar daar wisten ze nu nog niets van. \u2018Geen gek globetje,\u2019 zei Nyls en mat het ding met een centimeter op. \u2018Diameter zestig centimeter,\u2019 voegde hij eraan toe, \u2018lijkt me geen slecht werk, heel klein misschien maar toch zeer gedetailleerd. Het lijkt een heel gewone globe, maar er zit volgens mij iets vreemds aan.\u2019 Peter Linne, een man van gewone komaf, zei: \u2018Laten we toch even buiten gaan zitten nu het zonnetje zo lekker schijnt.\u2019 Dat deden ze. Ze zetten stoeltjes buiten op het gazon dat afliep naar het water van de baai en buiten rookten ze verder van hun sigaartjes. Buiten dronken ze hun koffie. Het beloofde een heel genoeglijke dag te worden. \u2018Jij hoort altijd zoveel,\u2019 zie Carl tegen Peter de postman, \u2018jij weet ook altijd van die aardige anekdotes, vertel jij nu eens iets grappigs.\u2019 \u2018Ik weet niet of het wel de tijd is om grappige verhalen te vertellen,\u2019 zei Peter, \u2018we hebben een rare tijd achter de rug, er is vast wat aan de hand, een zonsverduistering van drie weken, al die aardbevingen, zoveel mensen in gaten en scheuren gevallen, zoveel onder het puin bedolven\u2026 het is verschrikkelijk geweest en nu is het net of het vrede is. Laten wij maar in onze handjes wrijven dat we zijn blijven leven, maar ik zeg jullie, het einde der tijden is nabij.\u2019 \u2018De zaak zal wetenschappelijk worden onderzocht, er zal wel een oplossing voor het raadsel worden gevonden,\u2019 zei Nyls, \u2018maak jij je daar nou maar niet druk om Peter. We hebben het weer gehad. Iedere eeuw gebeurt er iets verschrikkelijks. Ook voor de verduistering en de aardbevingen zullen we een wetenschappelijke oplossing vinden.\u2019 \u2018Nou, als jullie het zo zien, wil ik wel eens nadenken of ik me nog iets herinneren kan dat voor jullie leuk en belangwekkend en grappig is\u2026 ai! daar schiet me iets te binnen, ik heb het in de krant gelezen: het is in de Tweede Wereldoorlog gebeurd dat een groep oorlogsschepen, voornamelijk mijnenleggers en torpedobootjagers, over de Stille Oceaan voer. Er dreigde een storm, misschien was er wel een tyfoon op komst zoals die soms de kust van Taiwan, Japan of Californi\u00eb beukt. De matrozen en de officieren werden erg bang en besloten om naar de veilige haven van een willekeurig eiland uit te wijken. Ze vonden een haven, het begon al hard te waaien en ze vonden een goede opper voor de schepen, dat is een plek waar de wind niet zo makkelijk vat heeft op schepen. Ze lagen voor de rede en gingen met sloepen aan land. Nu bleek er op dat eiland een ware vliegenplaag te heersen. De officier van gezondheid zag dat met lede ogen aan. \u201cDie vliegen brengen smerige ziekten over,\u201d dacht hij, \u201cdaar moet ik iets aan doen, we moeten hier de vliegenplaag gaan bestrijden.\u201d Hij ging naar de hoofdman en vroeg hem om al zijn mannen te verzamelen. De volgende avond \u2013 het stormde als een krankzinnige, het waaide dat het rookte \u2013 hield de officier van gezondheid een lezing voor alle mannen van het eiland over het gevaarlijke en verderfelijke van vliegen. Hij deed dat aan de hand van een model van een kartonnen vlieg van zestig centimeter groot. Hij wees de tentakels aan de poten aan, de harige uitsteeksels op de borst van de vlieg, de zuignap en de gevaarlijke voetjes, aan al die lichaamsdelen blijven ziektekiemen hangen. Een heel griezelig beest die vlieg. Hij deed zijn verhaal over de vlieg en welke verschrikkingen hij aan kan brengen en met een lange aanwijsstok gaf hij de plekken op de vlieg aan die het schrikwekkendst en het gevaarlijkst zijn. Zijn lezing duurde een uur. Toen het afgelopen was ging iedereen tevreden naar huis. De volgende dag kwam de officier de hoofdman weer tegen en vroeg hem hoe hij zijn lezing over de afschuwelijke vlieg die verschrikkelijke ziektebacillen overdraagt had gevonden. \u201cHeel aardig,\u201d zei de hoofdman, \u201calleen zal het bij ons zo\u2019n vaart niet lopen. Ik kan me uw vooringenomenheid tegen deze dieren heel goed voorstellen. Bij ons echter,\u201d ging hij door, en hij maakte een geruststellend gebaar tussen duim en wijsvinger, \u201cbij ons zijn de vliegjes maar z\u00f3 klein.\u201d\u2019 \u2018Haha,\u2019 lachten Carl en Nyls, \u2018dat is een goede mop.\u2019 \u2018Meer weet ik op het ogenblik niet te verzinnen,\u2019 zei Peter Linne de postman, \u2018ik moet er nu trouwens weer eens vandoor.\u2019 Carl en Nyls brachten de stoeltjes weer binnen, en de koffie en de sigaartjes. Ze keken weer naar de naam van de afzender van de globe op het afgescheurde papier. \u2018Nwaak, Kraats-eiland,\u2019 zei Carl meesmuilend, \u2018dat is toch geen manier om je adres te vermelden, zoiets doe je eenvoudig niet.\u2019 \u2018En dan\u2026 en dan, Kraats-eiland, waar ligt dat eigenlijk\u2026? bestaat het eigenlijk wel?\u2019 voegde Nyls eraan toe. \u2018Wij maken nu al jaren kaarten en globes. We kennen toch de namen van alle landen, zee\u00ebn en eilanden, maar Kraats-eiland ben ik nog nooit tegengekomen.\u2019 \u2018Het is een grappenmaker die ons dat ding heeft gestuurd,\u2019 zei Carl, \u2018laten we ons niet te druk maken om de zaak.\u2019 Maar toch gingen ze de globe nu wat beter bekijken. Ze schrokken. Wat ze eerst voor een wit waasje boven Europa hadden aangezien bleken wolken te zijn. Daar kwamen ze met het blote oog niet achter maar met behulp van een verrekijker die duizendmaal vergrootte en met een microscoop die zesduizendmaal vergrootte wel. \u2018Die wolken zijn echt,\u2019 mompelden Carl en Nyls in opperste verbazing, \u2018ze verdikken zich, ze verspreiden zich, ze bewegen met de wind, ze kunnen regenen, hoe is het mogelijk en dat alles in het klein.\u2019 \u2018En daar gaat een groot vliegtuig!\u2019 riep Nyls, \u2018het vliegt van Djakarta naar Singapore.\u2019 \u2018En daar gaat een groot schip,\u2019 riep Carl, \u2018het is te dwaas om los te lopen, hoe is het mogelijk, het vaart van Malaga naar Tanger.\u2019 Daarna zagen ze met behulp van de kijker en de microscoop bossen die wuifden op de wind, mensen in de steden, treinen, werkende fabrieken, fietsers op een eenzame landweg en alles bewoog zich voort, alles ging precies zoals het op de aarde ook gaat. \u2018Ga jij eens in de tuin staan en op een opvallende plek,\u2019 zei Carl tegen Nyls en Nyls deed het. Carl tuurde met de microscoop op de globe en toen werd hij pas echt bang. Hij zocht Noorwegen door de microscoop op de globe, toen de fjord, toen de baai, toen het huis waar ze woonden. Hij zag duidelijk de tuin en midden in die tuin, gezien door de microscoop, stond Nyls te zwaaien. \u2018Ik zie je zwaaien!\u2019 riep Carl, \u2018Nyls, ik zie je zwaaien, trek niet van die rare gezichten!\u2019 Bibberend van angst kwam Nyls weer binnen. Hij keek door de kijker en zag hoe de fabrieken werkten, hoe drommen studenten zich naar de universiteit spoedden, hij zag de dieren des velds, hij zag de boeren op Noord-Beveland uien rooien. Hij zag het door bommen geteisterde Vietnam en het mooie landschap van Midden-Engeland. Dubbeldeksbussen zag hij in Londen rijden. Ergens op het strand van Java lagen een jongen en een meisje te vrijen op een stil plekje. Nu trokken de twee vrienden wit weg. \u2018Het is onmogelijk,\u2019 mompelden ze, \u2018deze globe is een gave kopie van de werkelijkheid, zoiets zouden wij niet kunnen maken, ook al werden we duizend jaar. Alleen God of iemand van die grootte zou iets dergelijks hebben kunnen vervaardigen.\u2019 En de twee mannen begonnen te vrezen met grote vreze. Hoe beter ze de globe bestudeerden hoe banger ze werden. Van ongeloof vielen hun de ogen haast uit de kassen. \u2018Deze globe is nog veel verschrikkelijker dan wij gedacht hebben,\u2019 zei Carl. \u2018Toen hij werd ingepakt werd het donker op de aarde, toen postmannen de globe beroerden en het papier van het omhulsel de globe licht deukte waren er verschrikkelijke aardbevingen. Deze globe is de moeder van de aarde, zij is het prototype. Maar wat vreemd dat ze dan toch op een voetstuk staat en niet boven de tafel blijft hangen.\u2019 \u2018Afschuwelijk,\u2019 mompelde Nyls, \u2018dus nu kunnen wij alles verklaren, wij kunnen de zonsverduistering van drie weken lang, de aardbevingen en het verlies van zoveel duizenden mensenlevens en dieren verklaren. Maar is het dan ook niet zo dat als we met een speld in Afrika prikken, laten we zeggen midden in de woestijn, dat daar dan een gat ontstaat van tientallen kilometers diep en honderden meters in het rond?\u2019 \u2018Ja natuurlijk,\u2019 merkte Carl op, \u2018zo is het maar net. Laten we voortaan in vredesnaam van de globe afblijven. Heb je al in de gaten dat de aarde heel langzaam draait? In een uur is de globe net zo\u2019n groot stuk om zijn as gedraaid als de aarde dat zelf ook heeft gedaan\u2026\u2019 \u2018We moeten erachter komen wie Nwaak is.\u2019 \u2018Maar \u00e9\u00e9n moet er bij de globe blijven om hem te bewaken,\u2019 zei Carl, \u2018als iemand hem in stukken hakt of laat vallen is het met onze wereld gedaan.\u2019 \u2018Ik heb last van bronchitis,\u2019 zei Nyls, \u2018ga jij maar reizen en de zaak uitzoeken.\u2019 \u2018Eerst zullen we nog eens in de bibliotheek zoeken,\u2019 zei Carl, \u2018we zullen brieven naar alle kaartenmakers schrijven of ze weten waar Kraats-eiland ligt.\u2019 Ze zochten en zochten in de bibliotheken maar nergens vonden ze een aanknopingspunt. Ze schreven naar vele geleerden op de hele wereld maar niemand kon uitsluitsel geven. In Stanford, Berkeley noch in Moskou, in Tokio noch in Leiden, in Oslo noch in Sydney had men ooit van Kraats-eiland gehoord. Langzaam kwamen de brieven in Noorwegen bij de vrienden binnendruppelen en bij iedere brief die ze lazen raakten ze meer teleurgesteld. \u2018Afschuwelijk,\u2019 mompelden ze, \u2018een griezelige zaak.\u2019 \u2018We moeten het bestaan van deze globe aan niemand bekendmaken,\u2019 zei Carl tegen Nyls, \u2018de inlichtingendiensten van de grote machten zullen ons overmeesteren. Deze globe is tegelijk wereld, bom, schuld, onschuld, schijn, werkelijkheid en het gevaarlijkste van alles. Nwaak heeft ons een grote verantwoordelijkheid in handen gelegd. Waarom zou hij ons de globe eigenlijk hebben gestuurd? Vond hij het dan zo belangrijk dat het ding bij ons aankwam? Had hij daar duizenden mensenlevens, aardbevingen en een zonsverduistering voor over?\u2019 Nu borgen ze de globe op een zeer veilige plaats en ze spraken met niemand over het geval. Zelfs niet met Linne de postman, hoe vriendelijk hij ook bij hen zijn sigaartje rookte en zijn koffie dronk. \u2018Laten we ook met niemand over Kraats-eiland praten want dat is veel te opvallend,\u2019 zei Carl. \u2018De zaak zou nog eens uit kunnen lekken en dan zijn de moeilijkheden niet te overzien. De bibliotheken kunnen ons geen uitsluitsel geven, de echte grote kaartenmakers ook niet, het is een groot raadsel\u2026\u2019 \u2018Ga jij maar zoeken,\u2019 zei Nyls tegen Carl, \u2018ik zal op alle manieren de globe verdedigen, ik zal ervoor zorgen dat niets van het geheim uitlekt en dat niemand aan de globe komt. Ik zal je volgen op je reis.\u2019 \u2018Je gaat niet mee en je zult me volgen?\u2019 \u2018Door de microscoop en door de kijker zal ik je volgen,\u2019 lachte Nyls. En zo ging Carl op stap. Hij pakte twee grote koffers en stopte die vol met kleren en wetenschappelijke gegevens. Twee weken later was hij in Lissabon. Hij stond midden op straat naar de wolken te zwaaien. Nyls had het heel goed door zijn microscoop op zijn zolderkamer in de gaten. Hij zag zijn vriend een telefoonkantoor inlopen en drie minuten later ging de bel. Hij nam aan. \u2018Met Carl,\u2019 hoorde hij een stem in de verte, \u2018ik geloof dat ik een aanknopingspunt heb, ik weet nu wat me staat te doen. Ik zal over de telefoon niet te veel verklappen, maar het schijnt nu een maal dat Kraats-eiland bij Zuid-Amerika ligt. Daarheen vertrek ik morgen met het stoomschip Caledonia, hier uit Lissabon.\u2019 Die nacht sliepen de vrienden heerlijk. De een in zijn bed in het grote houten huis aan de fjord in Noorwegen, de ander in een iets ongemakkelijker bed in een achterafstraat in Lissabon, Portugal. De volgende dag begon Carls grote reis pas goed. Hij scheepte zich om tien uur in en een uur later vertrok het schip. Drie dagen later was het in de buurt van de Canarische Eilanden. Nyls op zijn zolderkamer in Noorwegen volgde het schip op de globe door de microscoop. Hij deed zijn uiterste best om met de lens niet het schip te raken. Tot zijn afschuw zag hij op een dag hoe het schip in een grote storm verzeild raakte, water maakte en begon te zinken. \u2018Help, help!\u2019 schreeuwde Carl vanaf het achterdek. Maar Nyls durfde niet in te grijpen. Met een theelepeltje had hij al het water rond het hele schip plus het schip zelf op kunnen pakken, maar ze hadden nu eenmaal afgesproken nooit meer in te grijpen. De zonsverduistering en de aardbevingen waren al erg genoeg geweest. Misschien zou hij met zijn theelepeltje de zon raken, of een gat maken in de bodem van de aarde, zo groot dat al het water er sissend in zou lopen, het water van alle oceanen, en daar verdampen. Een afschuwelijke toestand. Nyls kon nu twee dingen doen. Snel naar het postkantoor rennen en naar de Canarische Eilanden telegraferen dat ze helikopters en reddingsschepen moesten uitsturen naar die en die breedte- en die en die lengtegraad waar het stoomschip Caledonia lag te vergaan. Hij kon ook blijven kijken, misschien liep het zo\u2019n vaart niet. Als hij echter naar het kantoor ging en hij zijn vriend nooit meer zou zien, wat dan? Hij verkeerde in grote tweestrijd. Toch met het lepeltje? Nee, dat was te gevaarlijk! Toch naar het postkantoor? Ja, maar onderdehand kon zijn vriend wel verdrinken. Als aan zijn stoel geklemd, als gebiologeerd bleef Nyls zitten. Hij zag hoe de reddingboten werden uitgezet. Haast alle opvarenden van de Caledonia verdronken. Tot zijn opluchting zag hij hoe Carl in de enig overgebleven reddingboot zat. Hoge golven, groene, kil blauwe golven. Daar werd ook de reddingboot onder bedolven. Nyls tuurde en tuurde door de microscoop. Hij zag de woedende zee, de omgeslagen reddingboot, nog even een handje van Carl boven het water en toen was alles afgelopen. Nyls huilde een week tranen met tuiten. Toen zette hij de globe weg, op een plaats waar niemand erbij kon maar wel in het licht, zodat er dag en nacht op de globe was, nacht aan de schaduwkant die zich binnen twaalf uur naar het licht zou toedraaien. Nooit keek hij meer naar de globe om. Voor trouwen was het te laat. Een nieuwe vriend zoeken wilde hij ook niet. Dat zou de mooie herinnering aan Carl bederven. Nyls wendde zich helemaal van de studie van de kaarten en de globes af. Al het werk dat ze samen hadden gedaan verbrandde hij. Maar de moeder van de aarde, het prototype, liet hij voorzichtig staan. De microscoop vernietigde hij en de kijker. Hij sloot het kamertje waar de globe stond af zodat nooit iemand er binnen zou komen. Hij treurde om het afschuwelijke verlies van Carl. \u2018Hadden ze ons maar nooit met een raadsel opgescheept,\u2019 huilde hij. Toen zocht hij een baan als horlogemaker. Maar de schapen, de geiten en de kipjes hield hij aan. Als het goed is is hij vandaag nog in de horloges. Hopelijk houdt hij zijn geheim tot aan zijn dood voor zich. Maar makkelijk zal dat niet wezen\u2026 <small>\u2013 J.M.A. Biesheuvel<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>There is an old belief \/ that on some distant shore \/ far from despair and grief \/ old friends will meet once more Het gerucht gaat dat er in Noorwegen eens twee vrienden zijn geweest die het beroep van kaartenmaker uitoefenden. Het schijnt zo te zijn dat een van de twee nog in leven<a href=\"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/de-kaartenmakers\/\" class=\"read-more\">Read more &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[812,813],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26222"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26222"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48223,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26222\/revisions\/48223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imhd.nl\/log\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}