Mijn verbeeldingskracht schiet tekort als ik me voorstel hoe het is om in een neerstortend vliegtuig te zitten (drie minuten bij volledig bewustzijn), in een zinkende auto, in een brandend gebouw, in een aardbeving, of onder een lawine te liggen.

Blindheid of doofheid kan ik ook niet invoelen. Hoe hard ik mijn ogen ook dichtknijp, hoe zorgvuldig ik mijn oren ook toedek, op de vraag ‘doof of blind?’ blijf ik eeuwig het antwoord schuldig. Zintuiglijk gemis voorstellen lukt niet – alsof ik altijd vanbinnen ben.

Oh, de gedachte niet te kunnen ruiken, niet te voelen, niet te proeven – om geurloos, tongloos, tastloos door het leven te gaan! Ik heb er eenvoudig geen woorden voor, zoals blind of doof.

Invoelen kan ik het ook niet, alleen via een soort ontkenning, juichend weten wat reukvermogen, tast en smaak teweegbrengen: een vleug van zoete wolk patchoeli, Bulgaarse roos, vanille en amber (Lady Vengeance, Juliette has a gun), de zachte binnenkant van een arm, de harde bovenkant van een dij (als ze wil), de snijdendspitse rand van lepels waaraan ik mijn lippen bezeer (Scandinavisch ontwerp).

In liefde beleef je alle zintuigen intens, en er zijn er twaalf zegt Albert Soesman.

Wat een genot. Wat een pijn.

Gebrek aan inlevingsvermogen maakt dat ik opveer als iemand op een feestje met aplomb beweert dat je moet teruglopen naar de brand, als je in een tunnel in zo’n skitreintje zit. Je moet het tegennatuurlijke doen, teruglopen naar het vuur, de brandhaard, naar waar het begon.

De plek waar iets begonnen is, daar is het ergste voorbij.

Wacht niet. Begin direct te lopen.

Overlevers hebben gemiddeld zes minuten gewacht voordat ze in het Trade Center naar beneden gingen lopen. En dat waren dus de overlevers. Een vrouw liep eerst minutenlang te zoeken naar de spannende misdaadroman die ze aan het lezen was voordat ze het besluit nam om te gaan lopen.

Je maakt een fout door onder te reageren. We zijn geen rotsen waar mossels op groeien.

Zij moest natuurlijk juist weg van die plek.

[bij het lezen van Amanda Ripley, The unthinkable, over waarom iemand overleeft]